Đàn không có sự cố gì rõ ràng, vẫn ra vào bình thường, nhưng tuần này nhìn thưa hơn tuần trước. Rồi tháng sau thưa hơn nữa.
Đây là kiểu suy khó nhận ra nhất, vì không có mốc nào để giật mình.
| Nguyên nhân | Dấu hiệu đi kèm |
|---|---|
| Mất chúa | Không thấy ong mang phấn, quân vơi đều đặn |
| Ngộ độc thuốc | Ong chết trước cửa tổ, vơi nhanh trong vài ngày |
| Dịch hại | Rác lạ trước tổ, có côn trùng lạ ra vào |
| Thiếu ăn kéo dài | Vơi chậm, trùng với mùa hết hoa |
| Đàn già tự nhiên | Tổ nhiều năm, vơi rất chậm |
Ong mang phấn về nghĩa là đàn đang nuôi ấu trùng, tức là còn chúa đẻ và còn lứa mới.
Quân vơi mà vẫn thấy ong mang phấn đều thì nguyên nhân nằm ở phía ong chết đi: thuốc, dịch hại, hoặc đơn giản là đàn già.
Quân vơi mà nhiều ngày không thấy con nào mang phấn thì phải nghĩ tới chuyện mất chúa. Đây là ngã rẽ đầu tiên trong chẩn đoán.
Khác với ba nguyên nhân kia, ngộ độc diễn ra nhanh và để lại dấu: ong chết nằm trước cửa tổ, có khi cả nắm.
Hỏi quanh xem có ai vừa phun gì trong bán kính vài trăm mét. Vườn nhà mình không phun không có nghĩa là đàn an toàn, vì vùng ăn của chúng phủ cả khu.
Nên: ghi lại số liệu mỗi ngày cùng một giờ, hỏi quanh về phun thuốc, kiểm chân chống kiến, xem có côn trùng lạ ra vào tổ không.
Không nên: cho ăn, mở nắp nhiều lần, dời tổ. Ba việc này đều làm đàn đang yếu yếu thêm, và không việc nào giải quyết được nguyên nhân.
Ong chết đi nhiều hơn ong nở ra.
Nhìn ong mang phấn về. Không thấy nhiều ngày thì nghĩ tới mất chúa.
Ong chết nằm trước cửa tổ và quân vơi nhanh trong vài ngày.
Không. Vùng ăn của đàn phủ cả khu bán kính vài trăm mét.
Không. Việc đó không giải quyết nguyên nhân và làm đàn yếu thêm.
Đây là nguyên nhân mất đàn số một trong nghề nuôi ong dú. Cách xử lý khi đang xảy ra và cách chặn nó lại ngay từ gốc rễ.
Sự cố hay gặp ở vùng ẩm và sau những mùa mưa dài. Nguyên nhân thật đằng sau, cách xử lý theo từng mức độ và cách phòng ngừa.
Không cần mở thùng ra tìm chúa làm gì. Dấu hiệu gián tiếp, mốc thời gian cần nhớ và cách xử lý nếu đúng là đàn mất chúa.
Hiếm gặp hơn chuyện mất đàn vì kiến nhưng vẫn xảy ra. Những nguyên nhân đã được ghi nhận và cách phòng tránh ngay từ đầu.
Xác ong nằm nhiều trước cửa sau khi vườn quanh đó phun thuốc. Cách nhận biết cho đúng và những gì thực sự làm được lúc đó.
Gió bão, vật nuôi húc phải, hoặc do chân kê đã mục. Cách xử lý ngay tại chỗ và cách gia cố lại cho những mùa bão sau này.
Thùng nuôi và nhà ong dú: vật liệu, kích thước, độ dày gỗ, cách chống nóng, chống mưa hắt, cách bố trí giá kệ. Thiên về kỹ thuật dụng cụ và tự làm thùng.