Sau một mùa mưa dài, mở thùng ra thấy vệt mốc ở góc và mùi ngai ngái.
Đây là sự cố phổ biến thứ hai sau kiến, và cũng phòng được từ khâu bố trí.
Kê quá thấp nên hơi ẩm từ nền bốc lên.
Gầm thùng bị cỏ mọc kín nên không thoáng.
Mưa tạt vào thùng do mái che quá nhỏ hoặc đặt sai hướng.
Thùng đóng bằng gỗ chưa khô hẳn, sau vài tháng ngấm ẩm.
Đàn quá yếu nên không tự dọn và điều hoà được độ ẩm bên trong.
Ở Việt Nam thì vườn nhà thường hẹp nên nguồn hoa quanh tổ có giới hạn, nên phần này càng đáng lưu ý.
| Mức độ | Biểu hiện | Xử lý |
|---|---|---|
| Nhẹ | Vài vệt mốc ở góc ngoài | Để yên, đàn tự dọn |
| Vừa | Mốc lan trong thùng, hơi có mùi | Cải thiện thoáng, kê cao hơn |
| Nặng | Mốc nhiều, mùi ngai ngái rõ | Chuyển đàn sang thùng khác |
| Rất nặng | Đàn suy rõ, bọng bị hỏng | Cứu quân, ghép về đàn khác |
Mốc nhẹ ở mặt ngoài: để yên. Đàn khoẻ tự dọn và tự điều hoà độ ẩm.
Mốc vừa: cải thiện điều kiện trước, kê cao hơn, phát sạch cỏ dưới gầm, chỉnh lại mái che. Thường vài tuần sau là đỡ.
Mốc nặng và có mùi: chuyển đàn sang thùng khác đã phơi khô. Làm vào chiều mát, chuyển nhẹ tay, giữ nguyên hướng các bọng.
Thùng cũ thì cạo sạch, rửa bằng nước, phơi nắng vài ngày. Nếu gỗ đã ngấm ẩm sâu thì nên bỏ, vì mùa sau sẽ mốc lại.
Đàn khoẻ tự điều hoà độ ẩm trong tổ bằng cách thông khí, và tự dọn những chỗ bị mốc.
Đàn yếu thì không đủ quân làm việc đó, nên mốc lan nhanh.
Vì vậy mốc thường là hệ quả chứ không phải nguyên nhân: đàn yếu trước rồi mới mốc.
Khi thấy mốc thì nên tìm cả nguyên nhân làm đàn yếu, chứ không chỉ xử lý phần mốc.
Kê thùng cách mặt đất, ở vùng ẩm thì kê cao hơn bình thường.
Giữ gầm thoáng, phát sạch cỏ mọc dưới thùng.
Mái che phải đủ rộng để chắn mưa tạt, và đặt cách nắp vài phân cho thoáng.
Chọn thùng gỗ đã phơi khô hẳn, không dùng gỗ dán hay gỗ còn tươi.
Và đừng đặt thùng sát tường hoặc sát bụi rậm, vì cả hai đều giữ ẩm.
Cuối tháng 5 đến tháng 11 là lúc nên kiểm một lượt toàn bộ.
Nhìn bên ngoài thùng xem có vệt mốc không, ngửi gần cửa tổ xem có mùi lạ không.
Kiểm chân kê xem có mục không, kiểm mái che xem có thủng không.
Đây là lúc phát hiện sớm, khi vấn đề còn nhẹ và xử lý dễ.
Ở Nhà Ong Dú, đợt kiểm này được làm cố định hằng năm sau mùa mưa.
Việc mất chừng một buổi cho cả trại, mà phát hiện được nhiều thứ trước khi chúng thành vấn đề thật. Chân kê mục hay mái che thủng đều dễ sửa lúc mới chớm, còn để tới lúc thùng đổ thì tốn hơn nhiều.
Không. Đàn khoẻ tự dọn được.
Khi mốc nhiều và có mùi ngai ngái rõ.
Nếu gỗ ngấm ẩm sâu thì nên bỏ, vì mùa sau sẽ mốc lại.
Vì không đủ quân để thông khí và tự dọn.
Kê cao, giữ gầm thoáng, mái che đủ rộng, và dùng gỗ đã phơi khô.
Đây là nguyên nhân mất đàn số một trong nghề nuôi ong dú. Cách xử lý khi đang xảy ra và cách chặn nó lại ngay từ gốc rễ.
Không cần mở thùng ra tìm chúa làm gì. Dấu hiệu gián tiếp, mốc thời gian cần nhớ và cách xử lý nếu đúng là đàn mất chúa.
Hiếm gặp hơn chuyện mất đàn vì kiến nhưng vẫn xảy ra. Những nguyên nhân đã được ghi nhận và cách phòng tránh ngay từ đầu.
Xác ong nằm nhiều trước cửa sau khi vườn quanh đó phun thuốc. Cách nhận biết cho đúng và những gì thực sự làm được lúc đó.
Gió bão, vật nuôi húc phải, hoặc do chân kê đã mục. Cách xử lý ngay tại chỗ và cách gia cố lại cho những mùa bão sau này.
Không có dấu hiệu rõ ràng nào nhưng quân cứ ít đi dần đều. Cách loại trừ từng nguyên nhân một theo đúng một thứ tự hợp lý.
Thùng nuôi và nhà ong dú: vật liệu, kích thước, độ dày gỗ, cách chống nóng, chống mưa hắt, cách bố trí giá kệ. Thiên về kỹ thuật dụng cụ và tự làm thùng.