Phần lớn sự cố của đàn ong dú đều lộ ra ở bên ngoài trước khi thành chuyện lớn. Vấn đề là nhiều dấu hiệu trông giống nhau, và người mới hay đoán sai hướng.
| Thấy gì | Có thể là | Xem thêm gì để chắc |
|---|---|---|
| Cửa tổ vắng vài ngày | Trời chuyển, hoặc đàn yếu | Có ong mang phấn không |
| Ong bu ngoài cửa buổi trưa | Tổ quá nóng | Nắng có chiếu thẳng vào không |
| Ong chết trước cửa tổ | Ngộ độc thuốc | Hỏi quanh ai vừa phun |
| Không thấy ong mang phấn | Có thể mất chúa | Quân có vơi dần không |
| Rác nhiều đột ngột | Đàn đang dọn hoặc bị quấy | Có côn trùng lạ ra vào không |
| Kiến trên giá kê | Chân chống kiến hỏng | Kiểm nước hoặc mỡ |
Đây là câu hỏi nên đặt trước tất cả. Có ong mang phấn về đều đặn nghĩa là đàn còn chúa đẻ và còn nuôi lứa mới.
Còn nếu nhiều ngày không thấy con nào mang phấn, mọi dấu hiệu khác đều phải đọc theo hướng đàn đang mất khả năng tự bù quân.
Rất ít, nhưng có: ong chết nằm thành nắm trước cửa tổ gần như luôn là ngộ độc.
Các dấu hiệu còn lại đều mơ hồ và phải đọc kèm. Vì thế đừng kết luận từ một quan sát duy nhất.
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Can thiệp nhầm — cho ăn, mở nắp nhiều, dời tổ — đều làm đàn đang yếu yếu thêm.
Chưa chắc thì tiếp tục quan sát và ghi lại vài ngày. Đàn ong dú thay đổi chậm, mình gần như luôn có đủ thời gian để xác định trước khi phải hành động.
Có ong mang phấn về hay không.
Có thể do trời chuyển hoặc đàn yếu — phải xem có ong mang phấn không.
Gần như luôn là ngộ độc thuốc trong vùng.
Thường là tổ quá nóng, cần dựng thêm che nắng.
Tiếp tục quan sát và ghi lại, đừng can thiệp.
Đây là nguyên nhân mất đàn số một trong nghề nuôi ong dú. Cách xử lý khi đang xảy ra và cách chặn nó lại ngay từ gốc rễ.
Sự cố hay gặp ở vùng ẩm và sau những mùa mưa dài. Nguyên nhân thật đằng sau, cách xử lý theo từng mức độ và cách phòng ngừa.
Không cần mở thùng ra tìm chúa làm gì. Dấu hiệu gián tiếp, mốc thời gian cần nhớ và cách xử lý nếu đúng là đàn mất chúa.
Hiếm gặp hơn chuyện mất đàn vì kiến nhưng vẫn xảy ra. Những nguyên nhân đã được ghi nhận và cách phòng tránh ngay từ đầu.
Xác ong nằm nhiều trước cửa sau khi vườn quanh đó phun thuốc. Cách nhận biết cho đúng và những gì thực sự làm được lúc đó.
Gió bão, vật nuôi húc phải, hoặc do chân kê đã mục. Cách xử lý ngay tại chỗ và cách gia cố lại cho những mùa bão sau này.
Thùng nuôi và nhà ong dú: vật liệu, kích thước, độ dày gỗ, cách chống nóng, chống mưa hắt, cách bố trí giá kệ. Thiên về kỹ thuật dụng cụ và tự làm thùng.